Begrippenlijst
De wereld van medisch afvallen zit vol jargon. Hier staat alles in gewoon Nederlands — klik op een term in een artikel en je komt hier uit.
- GLP-1 (glucagon-like peptide-1)
- Darmhormoon dat na het eten vrijkomt en je hersenen vertelt dat je vol zit. GLP-1-agonisten zoals semaglutide en liraglutide bootsen dit hormoon na: minder honger, tragere maaglediging en een stabielere bloedsuiker. Alle GLP-1-medicijnen →
- GIP
- Tweede darmhormoon dat de insulineafgifte en vetstofwisseling beïnvloedt. Tirzepatide (Mounjaro) werkt op GLP-1 én GIP tegelijk — dat verklaart waarschijnlijk het grotere gewichtsverlies in studies. Mounjaro-gids →
- Semaglutide
- Werkzame stof in Ozempic (diabetes, tot 1 mg) en Wegovy (obesitas, tot 2,4 mg). Wekelijkse injectie; in de STEP-1-studie gemiddeld ±15% gewichtsverlies. Ozempic vs. Wegovy →
- Tirzepatide
- Werkzame stof in Mounjaro. Duale GLP-1/GIP-agonist; in de SURMOUNT-1-studie gemiddeld ±21% gewichtsverlies — het sterkste geregistreerde middel. Mounjaro-gids →
- GVS (Geneesmiddelenvergoedingssysteem)
- Het landelijke systeem dat bepaalt welke medicijnen de basisverzekering vergoedt en onder welke voorwaarden. GVS-regels zijn bij élke zorgverzekeraar gelijk — een andere verzekeraar kiezen verandert dus niets aan medicijnvergoeding. Vergoedingsoverzicht →
- GLI (gecombineerde leefstijlinterventie)
- Tweejarig leefstijlprogramma (voeding, beweging, gedrag) dat volledig vergoed wordt zonder eigen risico. Minimaal één jaar GLI is een harde voorwaarde voor vergoeding van Saxenda en Mysimba. GLI-gids →
- BMI (Body Mass Index)
- Gewicht in kilo's gedeeld door lengte in meters in het kwadraat. Grenzen: 25 = overgewicht, 30 = obesitas, 40 = ernstige obesitas. Grof maar bepalend: vrijwel alle vergoedings- en behandelgrenzen zijn aan BMI opgehangen. Bereken je BMI →
- Comorbiditeit
- Bijkomende aandoening die met het gewicht samenhangt, zoals hoge bloeddruk, diabetes type 2, slaapapneu, hart- en vaatziekten of artrose. Verlaagt vaak de BMI-grens voor behandeling of vergoeding.
- Off-label gebruik
- Een medicijn voorschrijven voor iets anders dan waarvoor het geregistreerd is — zoals Ozempic (diabetesmedicijn) voor afvallen. Mag onder voorwaarden, maar wordt bij Ozempic ontmoedigd en nooit vergoed. Ozempic-gids →
- Eigen risico
- Het bedrag (€385 in 2026) dat je jaarlijks zelf betaalt voordat de basisverzekering vergoedt. Geldt wél voor Saxenda en Mysimba, maar níet voor de GLI — die valt als preventieve zorg buiten het eigen risico.
- Titratie / opbouwfase
- Het stapsgewijs ophogen van de dosering (bij Wegovy ±16 weken van 0,25 naar 2,4 mg) om bijwerkingen zoals misselijkheid beperkt te houden. Nooit versnellen — de opbouwfase ís de bijwerkingenpreventie. Maak je opbouwschema →
- Food noise
- Het vrijwel constante, opdringerige denken aan eten dat veel mensen met overgewicht kennen. GLP-1-medicatie dempt dit effect opvallend sterk — gebruikers omschrijven het als 'de radio die uitgaat'. Artikel over food noise →
- Bariatrische chirurgie
- Maagverkleinende operaties zoals de gastric sleeve en gastric bypass. Vergoed bij BMI ≥ 40 (of ≥ 35 met comorbiditeit) na serieuze afvalpogingen. Gemiddeld 25–30% blijvend gewichtsverlies — effectiever dan elke medicatie. Maagverkleining-gids →
- Visceraal vet
- Vet rondom de organen in de buikholte — het meest schadelijke vet voor je gezondheid. Buikomvang is er de praktische maat voor: verhoogd risico vanaf 88 cm (vrouwen) of 102 cm (mannen). Meet je risico →
- Zorginstituut Nederland
- Adviesorgaan dat beoordeelt welke zorg in het basispakket hoort. Adviseerde negatief over Wegovy (2024) en beoordeelt momenteel Wegovy en Mounjaro opnieuw voor obesitas. Volg de besluiten →
- BIG-register
- Openbaar register van zorgverleners (artsen, apothekers, verpleegkundigen). Controleer hier of de arts van een (online) kliniek echt geregistreerd is — een betrouwbare aanbieder noemt zijn artsen bij naam. Kliniek-checklist →