BMI berekenen: kom ik in aanmerking voor medisch afslanken?

BMI berekenen: de eerste stap naar medisch afslanken

Als je overweegt om medisch af te vallen, is een van de eerste vragen die je tegenkomt: hoe hoog is mijn BMI? Je Body Mass Index bepaalt namelijk voor een groot deel of je in aanmerking komt voor begeleide programma's, medicatie zoals Ozempic of Wegovy, of bariatrische chirurgie.

In dit artikel leg ik uit hoe je je BMI berekent, wat de categorieen betekenen en bij welke waarden welke behandelingen beschikbaar zijn. Maar ik vertel je ook waarom je BMI niet het hele verhaal is, en welke andere factoren artsen meewegen.

Wat is BMI en hoe bereken je het?

BMI staat voor Body Mass Index. Het is een eenvoudige formule die je gewicht in verhouding tot je lengte uitdrukt:

BMI = gewicht (kg) / lengte (m) x lengte (m)

Een rekenvoorbeeld: als je 95 kg weegt en 1,75 m lang bent, is je BMI:

95 / (1,75 x 1,75) = 95 / 3,0625 = 31,0

Dit getal plaatst je in een bepaalde categorie die artsen gebruiken om in te schatten of er sprake is van overgewicht of obesitas, en welke behandelstappen passend zijn.

BMI-categorieen volgens de WHO

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) hanteert de volgende indeling:

BMI	Categorie	Risico op gezondheidsproblemen
Onder 18,5	Ondergewicht	Verhoogd (ondervoeding)
18,5 - 24,9	Normaal gewicht	Gemiddeld
25,0 - 29,9	Overgewicht	Licht verhoogd
30,0 - 34,9	Obesitas klasse I	Verhoogd
35,0 - 39,9	Obesitas klasse II	Sterk verhoogd
40,0 of hoger	Obesitas klasse III (morbide obesitas)	Zeer sterk verhoogd

Deze categorieen zijn niet willekeurig. Ze zijn gebaseerd op grootschalig onderzoek naar het verband tussen lichaamsgewicht en gezondheidsrisico's zoals diabetes type 2, hart- en vaatziekten, gewrichtsklachten en bepaalde vormen van kanker.

BMI-grenzen voor behandelingen in Nederland

In de Nederlandse gezondheidszorg worden specifieke BMI-grenzen gehanteerd als criteria voor verschillende behandelingen. Hieronder een overzicht van de belangrijkste drempels.

Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI): BMI 25 of hoger

De GLI is een programma onder begeleiding van een leefstijlcoach, dietist en beweegspecialist. Het richt zich op duurzame veranderingen in eet- en beweeggedrag. Dit wordt vergoed vanuit het basispakket van de zorgverzekering.

Je komt in aanmerking bij:

• BMI 25 of hoger
• In combinatie met een verhoogd gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico

Medicatie (GLP-1 agonisten): BMI 30 of hoger

Afvalmedicijnen zoals Wegovy, Ozempic of Mounjaro worden voorgeschreven bij:

• BMI 30 of hoger (obesitas), of
• BMI 27 of hoger in combinatie met ten minste een gewichtsgerelateerde aandoening (comorbiditeit), zoals:
  • Diabetes type 2 of prediabetes
  • Hoge bloeddruk (hypertensie)
  • Verhoogd cholesterol (dyslipidemie)
  • Obstructief slaapapneu
  • Hart- en vaatziekten

Medicatie wordt voorgeschreven als aanvulling op leefstijlveranderingen, niet als vervanging ervan. Een arts beoordeelt altijd of medicatie in jouw situatie passend en veilig is.

Bariatrische chirurgie: BMI 40 of hoger

Chirurgische ingrepen zoals een gastric bypass of gastric sleeve komen in aanmerking bij:

• BMI 40 of hoger, of
• BMI 35 of hoger in combinatie met ernstige comorbiditeit
• Daarnaast geldt als voorwaarde dat eerdere pogingen om af te vallen (inclusief een GLI-traject) onvoldoende resultaat hebben opgeleverd

Een overzicht van de behandelgrenzen:

Behandeling	BMI-grens	Aanvullende voorwaarden
Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI)	25 of hoger	Verhoogd gezondheidsrisico
Medicatie (GLP-1 agonisten)	30 of hoger (of 27+ met comorbiditeit)	Leefstijlinterventie als basis
Bariatrische chirurgie	40 of hoger (of 35+ met comorbiditeit)	Eerdere behandelpogingen gefaald

Waarom BMI niet het hele verhaal vertelt

De BMI is een handige screeningstool, maar hij heeft beperkingen. Het is goed om die te kennen, zodat je je eigen situatie beter kunt inschatten.

Spiermassa versus vetmassa

De BMI maakt geen onderscheid tussen spieren en vet. Een gespierde sporter kan een BMI van 28 hebben zonder overgewicht te zijn. Omgekeerd kan iemand met weinig spiermassa en relatief veel buikvet een normaal BMI hebben, maar toch een verhoogd gezondheidsrisico lopen. Dit wordt ook wel skinny fat of sarcopene obesitas genoemd.

Buikomvang

Buikvet (visceraal vet) is gevaarlijker dan vet op andere plaatsen. Daarom meten artsen vaak ook je buikomvang. De grenswaarden:

	Verhoogd risico	Sterk verhoogd risico
Mannen	94 cm of meer	102 cm of meer
Vrouwen	80 cm of meer	88 cm of meer

Etnische verschillen

De standaard BMI-grenzen zijn ontwikkeld op basis van onderzoek bij voornamelijk Europese populaties. Voor mensen met een Zuid-Aziatische, Hindoestaanse of Afrikaanse achtergrond gelden lagere afkapwaarden. Zo wordt bij deze groepen al bij een BMI van 23 gesproken van overgewicht en bij 27,5 van obesitas. Dit komt doordat zij bij hetzelfde BMI vaak meer visceraal vet hebben en eerder gezondheidsrisico's ontwikkelen.

Leeftijd en geslacht

De BMI houdt geen rekening met leeftijd of geslacht. Oudere volwassenen hebben van nature meer vetmassa en minder spiermassa. Een BMI van 26 bij een 70-jarige heeft een andere betekenis dan hetzelfde BMI bij een 30-jarige.

Welke aanvullende criteria stellen artsen?

Als je bij een arts komt voor medisch afslanken, kijkt die naar veel meer dan alleen je BMI. Een compleet beeld omvat:

• Bloedonderzoek -- bloedsuiker (HbA1c), cholesterol, schildklierfunctie, lever- en nierfunctie
• Bloeddruk
• Medische voorgeschiedenis -- eerdere afvalpogingen, bestaande aandoeningen, medicijngebruik
• Psychologische factoren -- eetgedrag, emotioneel eten, eventuele eetstoornissen
• Motivatie en verwachtingen -- realistisch beeld van wat behandeling kan bereiken
• Leefstijl -- voedingspatroon, beweging, slaap, stress, alcoholgebruik

Een goede arts schrijft niet zomaar medicatie voor op basis van een getal. Het gaat om het totaalplaatje van je gezondheid, je klachten en je persoonlijke doelen.

De eerste stap: zo begin je

Heb je je BMI berekend en val je in de categorie overgewicht of obesitas? Dan is het verstandig om actie te ondernemen. Niet omdat een getal dat zegt, maar omdat je gezondheid erbij gebaat is.

Zo kun je beginnen:

1. Bereken je BMI met de formule hierboven of gebruik een online BMI-calculator
2. Meet je buikomvang -- meet halverwege je onderste rib en je heupbeen, ontspannen en bij uitademing
3. Maak een afspraak bij je huisarts -- bespreek je gewicht, laat bloedonderzoek doen
4. Vraag naar een GLI-verwijzing -- dit is vergoed en een goede eerste stap
5. Overweeg een specialistisch traject -- als je BMI hoger is dan 30 of als eerdere pogingen niet gelukt zijn

Veelgestelde vragen

Mijn BMI is 28. Kan ik dan medicatie krijgen?

Mogelijk. Bij een BMI tussen 27 en 30 kun je in aanmerking komen voor medicatie als je daarnaast een gewichtsgerelateerde aandoening hebt, zoals diabetes type 2, hoge bloeddruk of slaapapneu. Een arts beoordeelt dit individueel.

Is BMI ook betrouwbaar voor ouderen?

De BMI wordt minder betrouwbaar naarmate je ouder wordt. Bij 65-plussers kan een iets hoger BMI (25-27) juist beschermend zijn. Artsen wegen bij ouderen vaak andere factoren zwaarder, zoals spiermassa, functionaliteit en voedingstoestand.

Kan ik medisch afslanken als mijn BMI lager is dan 25?

Over het algemeen niet via de reguliere zorg. Een BMI onder 25 geldt als normaal gewicht. Als je toch klachten hebt of ontevreden bent over je gewicht, bespreek dit dan met je huisarts. Er kan een andere oorzaak zijn, of een verwijzing naar een dietist kan helpen.

Waarom gebruiken artsen nog steeds BMI als het zoveel beperkingen heeft?

Ondanks zijn beperkingen is BMI een snelle, goedkope en bruikbare maat die op bevolkingsniveau goed correleert met gezondheidsrisico's. Het wordt altijd aangevuld met andere metingen en klinisch oordeel. Er is simpelweg nog geen betere maat die net zo praktisch is voor dagelijks gebruik.

Klaar om de volgende stap te zetten?

Je BMI is een startpunt, niet een eindoordeel. Of je nu net boven de 25 zit of ruim boven de 30: het belangrijkste is dat je in actie komt als je gewicht je gezondheid belast. Vraag vrijblijvend advies aan en ontdek welke aanpak het beste bij jouw situatie past. Een persoonlijk plan is altijd effectiever dan een getal op een schaal.